Voorbeelden uit de praktijk

Hoe zijn de drie wijken in gesprek gegaan met hun inwoners? Lees hier de voorbeelden uit Den Haag en Leiden.

Co-creatie met bewoners en professionals uit Zuidwest

Als nieuwe Bruggenbouwer Wijken, begon Nori van Balkom als lokale procesbegeleider van Den Haag Zuidwest met het leren kennen van de wijk gezondheidsbehoeftes. Gewoon door individueel het gesprek aan te gaan met bewoners uit de wijk op plekken waar zij graag vertoeven: In de speeltuin, in de supermarkt, bij de tramhalte. De vraag ‘wat betekent gezondheid voor jou?’ stond daarin centraal. Al snel ging het over de beweegbehoefte, de weinig uitdagende speeltuintjes en de stenige wijk die niet motiveert tot wandelen of fietsen. Met deze behoeften als prioriteit werd het project in het sportpark in Zuidwest gestart (zie interview).

Om de behoeftes ook breder te toetsen organiseerden werd ook een co-creatie bijeenkomst georganiseerd. Om ook jongeren te bereiken om deel te nemen aan deze bijeenkomst, nodige Nori een aantal jongeren uit Zuidwest uit om met een ontwerper een poster te ontwerpen ter uitnodiging. Ook werden de jongeren gevraagd deze poster uit te delen en op te hangen op plekken in de wijk waar zij dachten dat andere jongeren dit zouden zien. Dit leverde hele andere plekken op dan de geijkte plekken zoals de bibliotheek, de supermarkt en het wijkhuis. Ook het feit dat er een digitale afbeelding beschikbaar was, zorgde voor veel succes. De poster werd massaal gedeeld door jongeren onderling en in buurt whatsappgroepen. Dit alles samen zorgde voor een heel divers publiek op de co-creatie bijeenkomst.

Uit de gespreksmomenten bleek dat kinderen en hun ouders ontevreden zijn met het huidige speelaanbod in Zuidwest. Er zijn maar weinig speelplekken in Zuidwest en het bestaande aanbod is weinig uitdagend en lijkt veelal op elkaar. Toen gevraagd werd naar de speelwensen viel het op dat veel kinderen het moeilijk vonden om andere vormen van spelen te verzinnen.  Door het huidige, beperkte aanbod in hun eigen wijk kennen de kinderen eigenlijk geen alternatieven. Om beter inzicht te krijgen in hun speelbehoeften was het dus zaak om ze eerst te inspireren. Samen met de lokale jongerenwerkers werd daarom een Speeltuintour georganiseerd naar 3 verschillende speeltuinen in andere wijken van Den Haag. De kinderen hebben in deze andere speeltuinen heerlijk buiten gespeeld en kregen als speeltuinheld een juryboekje mee waar ze hun bevindingen in mochten vastleggen. Aan het einde van de dag mochten ze hun eigen droomspeeltuin omschrijven en tekenen.

Voorbeeld Den Haag

Interview

Dreamteam doorbreekt barrières binnen gemeente

Wat heb jij nodig om je gezonder te voelen? Met die vraag trok lokaal procesbegeleider Nori van Balkom door Den Haag Zuidwest. De antwoorden die zij kreeg hadden vaak betrekking op de leefomgeving. Mensen willen bredere stoepen, veilige oversteekplaatsen, ruimte om te kunnen leren fietsen en meer ruimte om te bewegen: wandelpaden, skeelerroutes, pleintjes om te skaten en tiktokdansjes te doen. Dat ontbreekt in de versteende naoorlogse buurten van Zuidwest.

Zuidwest is een wijk die op bijna alle vlakken van Positieve Gezondheid lager scoort dan het Haags gemiddelde. Voor de gemeente was dat vier jaar geleden reden om aan Wijzer in de Wijk deel te nemen. In de eerste jaren van Wijzer in de Wijk werden vooral interventies aangeboden om de gezondheid te verbeteren, maar die aanpak was sterk aanbodgericht en sloot niet aan bij de gezondheidsprioriteiten en randvoorwaardelijke thema’s (zoals armoede en stress) uit de wijk zelf.

Onder aanvoering van Nori van Balkom werd besloten het roer om te gooien en de vraag bij de bewoners neer te leggen. Ze is daarvoor in de wijken gaan praten met allerlei mensen. “Daaruit kwam naar voren dat de drempel om in verenigingsverband te gaan sporten voor veel mensen hoog is. En dat het ontbreekt aan basisvoorwaarden (zoals stoepen, autoluwe plekken en uitdagende speeltuintjes) om fitter te worden door dagelijks bewegen zoals wandelen, fietsen en spelen.”

‘Je moet voor verbinding zorgen en daadkrachtig zijn. Wanneer je met bewoners samenwerkt en écht aan de slag gaat met hun zorgen en wensen creëer je vertrouwen. Nadat ik van kinderen hun onvrede over het huidige speelaanbod hoorde zijn we meteen aan de slag gegaan met de organisatie van een speeltuin-inspiratietour. Je merkt meteen dat dat raakt, hoop geeft, dat ze zien dat ik hun wensen echt serieus neem en verder wil brengen. Zo creëer je een goede bodem voor samenwerking.’

Nori van Balkom,
senior projectmanager Gezondheidsbevordering

Deze wensen zijn nu gekoppeld aan de herontwikkeling van een sportpark in de wijk. Voor de stroken grond rondom de sportvelden worden allerlei sportieve en recreatiemogelijkheden bedacht met en door bewoners. Met de kinderen worden ontwerpen gemaakt voor uitdagender speelterreinen en zo zijn er nog een aantal concrete ontwikkelingen gestart. Met subsidie van de provincie erbij is ondertussen een goed budget gecreëerd.

Van Balkom is overtuigd van de noodzaak om integraal en vraag gestuurd te werken. Maar zowel de systeemwereld als de leefwereld zijn supercomplex, is haar ervaring. Om samen te werken met bewoners, moet je voor verbinding zorgen. Door ontmoetingen vertrouwen winnen. “Bijvoorbeeld door een speeltuin-inspiratietour te organiseren voor de kinderen. Dan merk je direct dat je hen raakt, hen hoop geeft. Dat zorgt voor verbinding.”

Vervolgens moet je ervoor zorgen dat je levert en terugkoppelt. Daarvoor moeten afdelingen en instellingen samenwerken. Terwijl die allemaal hun eigen projecten, budgetten, doelstellingen en tempo hebben en daar kunnen niet zomaar andere projecten en plannen tussen door fietsen.

Om dit voor elkaar te krijgen heeft Van Balkom binnen het Haagse een Dreamteam opgericht. Daarin zitten pioniers van verschillende afdelingen die aan de knoppen kunnen draaien, en ervoor kunnen zorgen dat zaken in Zuidwest in beweging worden gezet.

Een greep uit de geleerde lessen:

  • Interventies aanbodgericht inzetten levert niet het gewenste resultaat op. Er moet daadwerkelijk vraag zijn naar bijvoorbeeld ‘stoppen met roken-cursussen’ wil dat werken.
  • Door te beginnen bij de bewoner krijg je beter zicht op het totale gezondheidsplaatje. Wat er nodig is stijgt uit boven het aanbod aan interventies.
  • Wat binnen de gemeente belangrijk is geworden op het gebied van bewegen: namelijk ‘meetbare’ sport in verenigingsverband, staat ver af van de belevingswereld in een wijk met bewegingsarmoede. Daar moet je eerst de randvoorwaarden voor ongeorganiseerd bewegen goed inrichten en voor lief nemen dat dat minder goed meetbaar is.
  • Verbeteren van de beweegmogelijkheden binnen de wijk is de eerste stap naar een fitter leven.
  • Er is commitment op beleids- én bestuurlijk niveau nodig voor borging project. En voor de focus op de behoeftes uit de wijk.

Voorbeeld Leiden

Interview

‘Sta stil bij wat wél goed gaat!’

Ze staan er: de sporttoestellen die onderdeel uitmaken van het Beweeglint in de Leidse Stevenshof. En ze worden gebruikt. Daar is het Ilse van Rijsinge-Admiraal, bewoonster van de Stevenshof, allemaal om te doen geweest.

Het Beweeglint geeft bewoners van de Stevenshof de mogelijkheid om gratis en wanneer ze maar willen in de buitenlucht te trainen. Iets wat de gemiddelde Stevenshof-bewoner volgens de Positieve Gezondheid-wijkprofiel goed kan gebruiken.

Rijsinge-Admiraal is trots op het resultaat. Maar het heeft de Stevenshof-bewoonster ‘bloed, zweet en tranen’ gekost. “Als je er mee bezig bent denk je regelmatig waar ben ik aan begonnen? Personele wisselingen, wisselende raamovereenkomsten waardoor je alles opnieuw moet doen, elkaar tegensprekende experts. We hebben het allemaal meegemaakt.”

‘Op sommige momenten zie je door de bomen het bos niet meer. Dan is het belangrijk dat je niet uit het oog verliest wat er allemaal al wél bereikt is.’

Ilse van Rijsinge-Admiraal,
Stevenshofbewoonster en mede-initiator van het Beweeglint

In de Stevenshof deden de buurtbewoners heel veel zelf. Van subsidieaanvragen tot fondsenwerving, en van het uitzoeken van de sporttoestellen tot uitzoeken wat de beste ondergrond was. “Op sommige momenten zie je door de bomen het bos niet meer. Dan is het belangrijk dat je niet uit het oog verliest wat er allemaal al bereikt is. Want terugkijkend begrijp ik alles en ben ik trots op wat we voor elkaar hebben gekregen. Maar toen ik er mee bezig was…..”

Daar moet aandacht voor zijn, vindt Rijsinge-Admiraal. Enerzijds door te bedenken hoe je in het project met frustratie omgaat en anderzijds door de organisatie zo in te richten dat je frustratie zoveel mogelijk voorkomt. Van te voren na denken over elkaars kennis en kwaliteiten is een goede eerste stap. Van Rijsinge-Admiraal refereert aan haar fondsenwervingsacties en subsidieverzoeken. “Heel leerzaam. Maar het was fijn geweest als ik daarbij advies had gehad van iemand van de gemeente. Dat had de zoektocht aanzienlijk verkort.”

Tips van bewoner:

  • Zorg dat er budget is bij de gemeente, zodat de ambtenaren uren kunnen schrijven. Anders lijkt het op weerstand, en vertraagd het de beantwoording van je vragen.
  • Zorg dat iedereen op de hoogte is van personele wisselingen. Licht ook de vrijwilligers in als iemand stopt. Behandel de bewoners als gelijkwaardige partners.
  • Zorg voor een goede wijkregisseur. Een daadkrachtig iemand die kan doorpakken en de weg kent binnen de gemeente. Maar nog mooier is het als elke wijk een vaste groep ambtenaren krijgt die alles regelt.
  • Zorg dat de coördinatie ergens belegd is. Daar helpt zowel bewoners als professionals enorm.

Beelden Vitaliteitsmarkt Stevenshof

Skip to content